మన్మోహన్ సింగ్, భారత మాజీ ప్రధానమంత్రి, 1932 సెప్టెంబర్ 26న పంజాబ్లోని నిగాహ్ గ్రామంలో జన్మించారు. భారత విభజన తరువాత, తన కుటుంబంతో కలిసి ఆయన భారత్కు వలస వచ్చారు. చిన్న వయసులోనే తల్లిని కోల్పోయిన సింగ్, తన అమ్మమ్మ చేతే పెరిగారు. విద్యుత్ లేకుండా కిరోసిన్ దీపం వెలుగులో చదువుకుంటూ గ్రామంలో జీవించారు.
విద్యా పథం: సింగ్, అమృతసర్ హిందూ కళాశాలలో చదివి, పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి బ్యాచిలర్, మాస్టర్ డిగ్రీలు పొందారు. తరువాత, కెంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎకనామిక్స్ ట్రిపాస్ పూర్తి చేసి, ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డి.ఫిల్ (డాక్టరేట్) డిగ్రీని సాధించారు.
కెరీర్ లో విశిష్టత:
- 1966 నుండి 1969 వరకు ఐక్యరాజ్యసమితి వాణిజ్య అభివృద్ధి సదస్సులో పనిచేశారు.
- లలిత్ నారాయణ మిశ్రా నేతృత్వంలో వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖకు సలహాదారుగా పనిచేశారు.
- 1972లో ప్రధాన ఆర్థిక సలహాదారుగా, 1976లో ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలో కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యారు.
- 1982లో భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ గవర్నర్గా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
- 1985-87 మధ్య ప్రణాళిక సంఘం డిప్యూటీ ఛైర్మన్గా సేవలందించారు.
- 1991లో యూనివర్శిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ (UGC) ఛైర్మన్గా నియమితులయ్యారు.
ఆర్థిక మంత్రిగా విశేషమైన ప్రాధాన్యం: 1991లో పీవీ నరసింహారావు నేతృత్వంలో ఆర్థిక మంత్రి బాధ్యతలు స్వీకరించిన మన్మోహన్ సింగ్, భారత ఆర్థిక సంస్కరణలకు నాంది పలికారు. ఆయన ఆధ్వర్యంలో అనేక ఆర్థిక సంస్కరణలు చేపట్టబడ్డాయి, ముఖ్యంగా లైసెన్సింగ్ విధానాన్ని తగిలించి, భారత్ ఆర్థిక విప్లవాన్ని దిశానిర్దేశం చేసింది.
ప్రధానమంత్రి పదవీ కాలం: 2004 మే 22న మన్మోహన్ సింగ్ 14వ ప్రధానిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. జాతీయ ఉపాధి హామీ పథకం, ఐటీ, ఆర్థిక సంస్కరణలు వంటి పలు ప్రాజెక్టులు ఆయన ఆధ్వర్యంలో అమలయ్యాయి.
అవార్డులు:
- 1987లో పద్మ విభూషణ అవార్డు.
- 1993లో “ఫైనాన్స్ మినిస్టర్ ఆఫ్ ది ఇయర్” Euromoney Asiamoney గుర్తింపు.
- 2002లో “ఔట్స్టాండింగ్ పార్లమెంటేరియన్ అవార్డు”.
- 2005లో Time పత్రికలో “ప్రపంచంలోని అత్యంత ప్రభావవంతులైన 100 మంది వ్యక్తులలో ఒకరిగా” గుర్తింపు.
నవీన ఆర్థిక సంస్కరణలు: మన్మోహన్ సింగ్ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను కొత్త పుంతలు తొక్కించేందుకు అద్భుతమైన నాయకత్వాన్ని ప్రదర్శించారు. ఆయన నిపుణుడిగా, మార్గదర్శిగా చరిత్రలో నిలిచారు.